Je zit in een vergadering waarin iedereen voelt dat er een beslissing aankomt, en toch draait het gesprek er telkens omheen. Er verschijnen nog wat slides, iemand stelt voor om eerst meer informatie af te wachten, en de toon blijft zo voorzichtig dat het redelijk klinkt. Het voelt zorgvuldig aan, bijna verantwoordelijk, en daarom valt het zelden iemand op dat het wachten ondertussen de plaats van de beslissing heeft ingenomen.
Ik heb dat vaak genoeg meegemaakt om het snel te herkennen. In een cockpit boven open zee, terwijl de brandstof zakt en het weer omslaat, of je nu klaar bent of niet. Later rond vergadertafels, waar niets dramatisch lijkt en dezelfde aarzeling zich even hardnekkig in de kamer nestelt.
In de lucht vliegt het toestel verder terwijl je twijfelt, en wat een paar minuten eerder nog haalbaar leek, is dat plots niet meer. In een organisatie gebeurt hetzelfde, alleen zakt er geen brandstofmeter om het zichtbaar te maken: de sfeer in een vergadering kantelt, stiltes beginnen iets te betekenen, en wat eerst voorzichtigheid leek, wordt langzaam ontwijken.
Vaak hopen we dat nog één extra gegeven de keuze makkelijker zal maken. Een beslissing blijft ook hangen wanneer bevoegdheid en verantwoordelijkheid op een andere plek liggen: iemand heeft het mandaat en mist het vertrouwen, of iemand ziet het risico en krijgt de ruimte niet om iets te doen.
Tijdens reddingsvluchten heb ik een stil moment in mezelf leren herkennen: het besef dat de situatie voor mij zou beslissen als ik niets deed. Wie geen keuze maakt, gebruikt ondertussen een deel van de tijd die nog beschikbaar is.
Handelen voelt op zo'n moment ongemakkelijk, want de twijfel blijft en niemand kan je de afloop garanderen. Je zit met je eigen onzekerheid, en vaak ook met een stuk van de onzekerheid waar anderen liever niet aan komen. Wachten voelt veiliger, omdat de verantwoordelijkheid dan over de hele kamer verspreid blijft, terwijl het aantal mogelijkheden kleiner wordt.
Mensen letten heel goed op zulke momenten. Ze zien of er richting komt wanneer de druk stijgt, of dat aarzelen de gewoonte wordt, en daaruit groeit vertrouwen, of het brokkelt af.
Een slechte beslissing kan je onderweg bijsturen. Geen beslissing houdt je waar je was.