Hoe sneller een groep akkoord gaat, hoe nieuwsgieriger ik tegenwoordig word. Snelheid en diepgang gaan soms samen, vaak ook niet, en het is verleidelijk om het eerste als bewijs van het tweede te zien.
In een briefing stel ik mijn copiloot altijd eerst dezelfde vraag: wat zie jij vandaag als het grootste risico? Ik vraag het omdat wat hij ziet mijn kijk op de situatie kan veranderen. Het duurde langer voor ik begreep dat de vraag stellen één ding is, en dat de gewoonte om ze ook echt te beantwoorden, langs beide kanten, jaren vraagt.
Tijdens internationale projecten, ver van elke cockpit, leerde ik de hardere versie van die les. In een vergadering lijkt een beslissing vaak rond zodra niemand nog bezwaar maakt. In latere gesprekken, op de gang of tijdens een etentje, bleek geregeld dat sommige mensen nooit akkoord waren geweest. Ze hadden alleen geen manier of reden gezien om dat ter plaatse te zeggen.
Een knik kan oprechte instemming uitdrukken. Ze kan evengoed betekenen dat iemand het gesprek wil afronden zonder openlijk tegen te spreken, en vanaf het hoofd van de tafel zien beide er hetzelfde uit.
Een projectleider merkte dat een teamlid in elke vergadering knikte en nooit tegensprak, ook niet wanneer de planning volgens haar duidelijk niet haalbaar was. De eerste mijlpaal werd drie weken te laat gehaald. Pas toen de projectleider haar na de vergadering apart sprak, vertelde ze over haar bedenkingen: ze had de vertraging zien aankomen, maar het nooit gezegd. In de groep tegen de leidinggevende ingaan, gold voor haar als een gebrek aan respect.
Een team leer je vooral kennen door te kijken wat er gebeurt zodra de verantwoordelijke de ruimte heeft verlaten, en welke bedenkingen pas verschijnen wanneer de beslissing al genomen is.
Als een groep nu snel akkoord gaat, beschouw ik dat dus als een vraag die nog openligt. Het hardop in vraag stellen leert mensen meestal alleen om de volgende keer nog sneller te knikken. Achteraf iemand apart aanspreken werkt beter: wat heb je daarbinnen niet gezegd?
Een team dat snel ja knikt, ziet niet altijd hetzelfde.