Aarzeling kondigt zich zelden aan. Ze sluipt een team binnen en bepaalt hoe mensen reageren voor iemand het goed doorheeft.
Een paar jaar geleden, in de klim door zeventienduizend voet, klonk er een droge knal in de cockpit. Even was dat geluid het enige wat we zeker wisten. De voorruit aan de kant van de linkerstoel was gebarsten, en het zicht naar buiten verdween achter een netwerk van scheurtjes.
We wisten niet wat de oorzaak was, of het glas zou houden, of hoe het verder kon evolueren. Wat meteen telde, was het toestel stabiel houden terwijl we probeerden te begrijpen waarmee we te maken hadden. We vlogen horizontaal verder en meldden de luchtverkeersleiding dat we op hoogte bleven om de situatie in te schatten. De instrumenten werden ons eerste houvast: de cabinedruk bleef stabiel, het toestel gedroeg zich normaal, en niets wees erop dat het erger werd. Pas toen haalden we de checklist boven.
Een procedure brengt orde in zo'n situatie, en de onzekerheid blijft er gewoon bij. Sommige dingen worden duidelijker, andere blijven open, en de beslissing die volgt, valt zodra je genoeg begrijpt om te bewegen. We daalden en regelden een uitwijk naar Praag, waar we zonder verdere problemen landden.
Wat me bijblijft, is dat de onzekerheid nooit wegging en toch nooit omsloeg in aarzeling. Als bemanning hadden we al vroeg aanvaard dat het beeld onvolledig zou blijven, en dat we binnen dat beeld moesten beslissen.
In veel organisaties loopt dat anders. Daar wordt vaak verwacht dat actie wacht tot het beeld volledig aanvoelt, en dus gaat de zoektocht naar geruststelling door. Discussies worden langer, analyses gedetailleerder, en het moment waarop iemand iets vastlegt, schuift telkens een vergadering op. Van buitenaf ziet dat er zorgvuldig uit. Ondertussen verandert de situatie, terwijl je haar nog probeert te begrijpen.
Het gevoel van onvoldoende weten verdwijnt nooit echt, vooraf noch tijdens de actie. Je leert erdoorheen te bewegen.